Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. Adama Grucy CMKPGRUCA ORTHOPAEDIC AND TRAUMA TEACHING HOSPITAL

Dom Zdrowia Palladium

Do 1940 roku przy ulicy Dzielnej w Warszawie był szpital dla dzieci chorych na gruźlicę kości i stawów. W grudniu 1940 roku Niemcy włączyli ul. Dzielną ze szpitalem do getta żydowskiego, wobec czego pacjentów i szpital postanowiono przenieść do nowego miejsca.

Wkrótce znaleziono nową lokalizację dla szpitala w Otwocku, przy ulicy Reymonta, w drewnianym pensjonatowym budynku Palladium.

Przeniesienie szpitala wspomagały: Warszawskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze, Liga Szkolna Przeciwgruźlicza, Sekcja Zdrowia Społecznego Komitetu Samopomocy Społecznej (Rada Główna Opiekuńcza), Warszawskie Towarzystwa Medycyny Zapobiegawczej, Ubezpieczalnia Społeczna i Polski Czerwony Krzyż. Wspólnym wysiłkiem, przy udziale Zarządu Miejskiego w Otwocku, w czasie okupacyjnej nędzy dokonano przeniesienia szpitala i zorganizowano 100 łóżkowy dom dziecka dla dzieci chorych na gruźlicę kości i stawów. Kierownikiem i organizatorem „domu” był dr Eugeniusz Mianowski. Stworzono nowoczesny zakład wyposażony w sprzęt przewieziony z ulicy dzielnej, taki jak: aparat rtg, narzędzia chirurgiczne, wyposażenie pracowni analitycznej i lampy kwarcowe.

W maju 1941 roku kierownikiem zakładu został wykwalifikowany ortopeda dr med. Józef Wolszczan. Jego nowoczesne w owym czasie metody operowania gruźlicy układu ruchu dawały bardzo dobre wyniki i stały się wzorcowymi. Podręcznik dr Wolszczana pt. „Gruźlica kostno-stawowa” był w latach powojennych zalecany przez ministra zdrowia jako instruktażowy. Następnym kierownikiem był chirurg dr med. Stanisław Białecki.

Przy sanatorium istniała szkoła pod nazwą Publiczna Szkoła Powszechna Specjalna.

Budowę rozpoczęto 19 marca 1946 roku na terenie przy ulicy Reymonta, udostępnionym przez władze miasta Otwocka. Już 1 września przyjęto pierwszy turnus dzieci, które po wojennych przeżyciach potrzebowały nie tylko schronienia, lecz także opieki, wyżywienia i warunków do regeneracji fizycznej i psychicznej. Ośrodek mógł przyjąć 600 dzieci w wieku 7–14 lat – zarówno dziewczęta, jak i chłopców – z całej Polski.

"Wioska Dziecięca" stanowiła kompleks niskich, drewnianych domków sprowadzonych ze Szwajcarii. Podopieczni mogli także korzystać z basenu, placu zabaw oraz fragmentu lasu, a teren wioski był solidnie ogrodzony i strzeżony. W 1948 roku w jej obrębie wzniesiono również kaplicę, zaprojektowaną przez szwajcarskiego architekta Rogera Schnidera.

Pobyt w Wiosce dawał dzieciom możliwość oderwania się od trudów wojny, odpoczynku i doświadczenia spokojniejszych, bardziej dziecięcych chwil, w otoczeniu sprzyjającym tworzeniu wspólnoty. Wszystkie dzieci poddawano badaniom sanitarnym, a w miarę możliwości zapewniano im odzież, bieliznę i buty.

Dzięki opiece polsko-szwajcarskiego zespołu – kierowniczki, lekarzy, pielęgniarek i harcerek – dzieci uczyły się odpowiedzialności i współpracy. W powojennym chaosie rodziła się tu dziecięca wspólnota.

W 1948 roku Wioska Dziecięca została przekazana władzom miasta Warszawy przez Don Suisse i przekształcona w zakład leczniczo-zapobiegawczy w ramach walki z gruźlicą. Dyrektorem placówki został dr Stanisław Olpiński.

Dla upamiętnienia szwajcarskich darczyńców placówka otrzymała nazwę „Wioska Szwajcarska”. Oferowała opiekę medyczną oraz edukację, w tym ośmioklasową szkołę specjalną dla dzieci.

W uroczystości przekazania ze strony Don Suisse wzięli udział Gertrud Lutz, delegatka w Polsce, Frédéric Baumann, członek komitetu wykonawczego organizacji, ówczesny ambasador Szwajcarii w Polsce Anton Roy Ganz, który od początku wspierał działania Wioski, oraz wiceprezydent Warszawy Edward Strzelecki.

W 1951 roku Wioskę Szwajcarską połączono z Sanatorium gruźlicy kostno-stawowej „Palladium”, tworząc nową jednostkę – Sanatorium gruźlicy kostno-stawowej im. Janka Krasickiego.

Film „Wyspa wielkiej nadziei” z 1957 r. w reż. Bohdana Poręby:

Zespół sanatoriów

Na początku lat 50-tych odnotowano lawinowy wzrost zachorowań na gruźlicę kostno-stawową, co wymusiło utworzenie nowych miejsc leczenia w placówkach zdrowia. Prewentorium po Don Suisse przekształcono w Sanatorium gruźlicy kostno-stawowej i przyłączono do Palladium, rozwijając tym samym 600 łóżek.

Codzienną pracę sanatorium udokumentowano w filmie Bohdana Poręby Wyspa Wielkiej Nadziei z 1957 roku, który ukazywał życie małych pacjentów i personelu. W tym samym roku rozpoczęto starania o budowę nowego gmachu przy ul. Konarskiego, aby sprostać rosnącym potrzebom placówki.

Dnia 9 grudnia 2022 roku Muzeum Ziemi Otwockiej przekazało do zbiorów SPSK im. prof. A. Grucy CMKP oryginalną kamienną płytę upamiętniającą powstanie Wioski Dziecięcej Don Suisse.

Płyta, wraz z wystawą prezentującą kadry z filmu Bohdana Poręby Wyspa wielkiej nadziei, dostępna jest do obejrzenia w holu budynku administracji Szpitala, na parterze.

Po trzech latach liczba łóżek została zwiększona poprzez przyłączenie 150-łóżkowego oddziału w Anielinie. W 1958 roku do sanatorium przyłączono nowo otwarty, 180-łóżkowy oddział dla dorosłych z traktem operacyjnym w Świdrze, zorganizowany w obiekcie będącym własnością Z.Z. Pracowników Poczty. Dzięki temu liczba łóżek w zakładzie osiągnęła 930.

Zastosowanie nowoczesnych operacyjnych metod leczenia gruźlicy kostno-stawowej, prowadzonych pod kierunkiem uczniów prof. Adama Grucy – konsultanta zakładu, prof. Stefana Malawskiego i doc. Jerzego Sowińskiego – pozwoliło uzyskać rewelacyjne wyniki w szybkim i skutecznym usuwaniu następstw zakażenia gruźliczego we wszystkich grupach wiekowych pacjentów, porównywalne z rezultatami najlepiej wyposażonych światowych ośrodków leczenia gruźlicy narządu ruchu.

W 1965 roku rozpoczęto przenoszenie pacjentów do nowych obiektów. Trwało to kilka lat w miarę oddawania do użytku budynków nowego sanatorium. Również w 1965 roku do nowego budynku przeniesiono pacjentów z Wioski Szwajcarskiej. W następnym roku dołączyli do nich chorzy z Anielina i Bermanówki, zaś w końcu roku 1968 przeniesiono oddziały ze Świdra i trakt operacyjny z sanatorium im. F. Dzierżyńskiego, który umieszczono w drugim pawilonie nowego budynku.

Wysoki sześciopiętrowy budynek miał pomieścić dwa obejścia operacyjne, laboratorium, pracownie rentgenowską, pomieszczenia rehabilitacyjne i bibliotekę. Roboty budowlane zakończyły się w 1971 roku, kiedy oddano do użytku salę teatralną i dydaktyczną.

Wojewódzki Zespół Traumatologii, Ortopedii i Rehabilitacji

Na dalszy rozwój jednostki miały wpływ dwa czynniki: rozszerzenie wskazania do operacyjnego leczenia gruźlicy kostno-stawowej, które znacznie skraca czas pobytu w sanatorium oraz szybko zmniejszająca się zachorowalność u dzieci i dorosłych. W tej sytuacji przeprofilowano placówkę.

W dniu 11 września 1973 roku, Sanatorium im. J Krasickiego zostało przekształcone w Wojewódzki Zespół Traumatologii, Ortopedii i Rehabilitacji. Równocześnie zlikwidowano Wojewódzki Oddział Ortopedii, który mieścił się w Szpitalu Czerniakowskim w Warszawie.

W nowym zespole 500 łóżek przeznaczono dla traumatologii, ortopedii i rehabilitacji, a 150 dla gruźlicy kostno-stawowej. Nastąpiła reorganizacja całego szpitala: powstały cztery oddziały urazowo-ortopedyczne, utworzono oddział septyczny, pozostawiono oddział rehabilitacyjny. Na potrzeby pacjentów z gruźlicą kostno-stawową powstały cztery oddziały: jeden dla dzieci, dwa dla dorosłych i jeden dla chorych przetokowych septycznych.

W związku ze zmniejszającą się zachorowalnością, oddziały gruźlicy kostno-stawowej zaczęły się zapełniać pacjentami z chorobami ortopedycznymi o etiologii niegruźliczej, takimi jak: nowotwory, zmiany zapalne i zwyrodnieniowe, wady wrodzone i cywilizacyjne schorzenia kręgosłupa.

Zmiany, zmiany

Poczynając od skromnego wojennego „Domu zdrowia dla dzieci chorych na gruźlicę kości i stawów”, szpital był zakładem zmieniającym wielokrotnie nazwę i siedzibę, a dwukrotnie patrona;

• 1941 - Dom Zdrowia
• 1946 - Wioska Dziecięca Don Suisse oraz Palladium
• 1957 - Państwowy Zespół Sanatoriów Przeciwgruźliczych
• 1961 - Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze im. Janka Krasickiego
• 1973 - Wojewódzki Zespół Traumatologii, Ortopedii i Rehabilitacji im. Janka Krasickiego
• 1975 - Kliniczny Szpital Zespolony Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego im. Janka Krasickiego
• 1982 - Państwowy Szpital Kliniczny Nr 2 CMKP w Warszawie im. Janka Krasickiego
• 1990 - Państwowy Szpital Kliniczny Nr 2 CMKP w Warszawie im. prof. Adama Grucy
• 1998 - Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. Adama Grucy Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego

Aby w szkole leczyć

Od początku swojej działalności placówki lecznicze w Otwocku, które dały początek późniejszemu szpitalowi, łączyły opiekę zdrowotną z nauką, zapewniając dzieciom hospitalizowanym możliwość kontynuowania edukacji.

W duchu tej tradycji powstała szkoła podstawowa w Szpitalu Klinicznym w Otwocku, która zyskała swoją długą historię w wyniku połączenia w 1951 roku dwóch oddzielnie funkcjonujących placówek leczniczo-oświatowych: szkoły w sanatorium Palladium i szkoły w prewentorium Wioska Szwajcarska.

W roku szkolnym 1953/54 Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego wydało decyzję połączenia obydwu szkół w jedną placówkę oświatową.

W ten sposób powstała szkoła w Sanatorium im. J. Krasickiego, z dyrektorem Bolesławem Kaczorem.

W roku szkolnym 1953/54 w szkole pracowało 18 pedagogów. Liczba hospitalizowanych uczniów wynosiła od 350 do 386. Lekcje odbywały się w salach chorych. W jednej sali znajdowało się od 25 do 30 łóżek.

Szkoła realizowała program szkoły masowej. Zadaniem szkoły sanatoryjnej było wyrównanie braków i przekazywanie wiedzy na poziomie danej klasy.

W szkole pracowało wielu wybitnych nauczycieli, jak Zofia Słobodzian, autorka książki „Twórcza praca Dziecka”, czy dr Tadeusz Kott, autor pracy „Wychowanie dzieci w zakładach leczniczych”.

Szkoła prowadziła również zajęcia pozaszkolne: koło filatelistyczne, literackie, kukiełkowe, a nawet modelarskie.

Kadry z filmu „Wyspa wielkiej nadziei” z 1957 r., reżyseria: Bohdan Poręba, scenariusz: Krystyna Gryczołowska, Bohdan Poręba, zdjęcia: Wacław Florkowski

Nowe kliniki

W 1981 roku dyrekcja CMKP powołała w miejsce dawnych oddziałów gruźliczych, Klinikę Ortopedii. Jej kierownikiem został prof. Stefan Malawski. Następczynią w 1991 roku prof. dr hab. n. med. Alicja Kiepurska-Branicka. Jej działalność była kontynuacją kierunku lat poprzednich, w których miała wybitny udział. W roku 1992 powstała Klinika Traumatologii Narządu Ruchu, której kierownikiem został doc. dr Jan Orłowski. Początkowo składała się ona z dwóch oddziałów (oddziału traumatologii ogólnej oraz oddziału urazów kończyny górnej), później dołączono jeszcze dwa kolejne oddziały urazowe (oddział uszkodzeń kolana i chirurgii artroskopowej oraz oddział uszkodzeń i patologii miednicy).

Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. Adama Grucy CMKP

Dziś SPSK im. prof. Adama Grucy CMKP w Otwocku to nowoczesny, wyspecjalizowany szpital urazowo-ortopedyczny. Leczy zarówno dzieci, jak i dorosłych z urazami oraz chorobami narządu ruchu – kości, stawów, mięśni i więzadeł.

Kliniki w SPSK to obecnie siedem samodzielnych, niezależnych jednostek sprofilowanych, zajmujących się leczeniem pacjentów oraz kształceniem przyszłych specjalistów w ramach działalności naukowo-dydaktycznej.

Klinika Ortopedii, Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej CMKP zajmuje się leczeniem wad wrodzonych narządu ruchu u dzieci i dorosłych, przeprowadza rekonstrukcje kończyn za pomocą stabilizatorów z komputerowym wspomaganiem tego procesu. Leczeni są tu także pacjenci z deformacjami stóp, schorzeniami kręgosłupa, z nierównością kończyn oraz zaburzeniami osiowymi. W ramach Kliniki działa również Oddział replantacyjno-rekonstrukcyjny.

Klinika Ortopedii CMKP zajmuje się leczeniem patologii stawu biodrowego i kolanowego w zakresie protezoplastyk, prowadzi leczenie powikłań infekcyjnych z zakresu ortopedii oraz traumatologii narządu ruchu i specjalizuje się również w leczeniu obrażeń miednicy (złamań miednicy i panewki stawu biodrowego oraz kości krzyżowej). W ramach Kliniki działa również Pododdział ortopedii onkologicznej.

Klinika Chirurgii Urazowej Narządu Ruchu i Ortopedii CMKP zajmuje się leczeniem pacjentów głównie po urazach narządu ruchu. Poza wykonywanymi na bieżąco zabiegami z zakresu chirurgii urazowej, specjalizuje się również w leczeniu powikłań po zabiegach operacyjnych. Wykorzystuje do tego nowoczesne metody osteosyntezy, przeszczepy kości i płytkowe czynniki wzrostu.

Klinika Ortopedii i Reumoortopedii CMKP zajmuje się głównie endoprotezoplastyką stawu biodrowego i kolanowego, począwszy od pierwotnych endoprotezoplastyk, na trudnych rewizjach skończywszy. Ponadto w Klinice wykonywane są operacje korekcyjne stóp oraz operacje kończyn górnych, szczególnie w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Klinika Chorób Kręgosłupa i Ortopedii CMKP zajmuje się leczeniem chorób i urazów kręgosłupa u dorosłych i dzieci.

Klinika Rehabilitacji CMKP prowadzi rehabilitację ortopedyczną wczesną pourazową i pooperacyjną z zastosowaniem najnowszych osiągnięć technicznych bazując na nowoczesnych metodach fizjoterapeutycznych.

Klinika Ortopedii Onkologicznej CMKP — najnowsza klinika, otwarta 8 kwietnia 2025 r. Jej głównym zadaniem jest zapewnienie skoordynowanej opieki ortopedycznej nad pacjentami onkologicznymi ze zmianami przerzutowymi do układu kostnego.

Blok Operacyjny wyposażony jest w 13 sal operacyjnych, a zabiegi endoprotezoplastyk pierwotnych wykonywane są z wykorzystaniem zaawansowanych technik robotycznych.

Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z Pododdziałem Pooperacyjnym oraz Pododdziałem Anestezjologii Dziecięcej zapewnia całodobową opiekę pacjentom wymagającym intensywnej terapii po zabiegach operacyjnych.

Przychodnia Specjalistyczna obsługuje dziennie około 500 pacjentów z całej Polski, a całodobowa Izba Przyjęć Ostrego Dyżuru udziela pomocy w nagłych urazach narządu ruchu.

W szpitalu funkcjonują także inne jednostki działalności medycznej, w tym Centralna Sterylizatornia, Apteka Szpitalna, Zakład Diagnostyki Obrazowej oraz Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej.

Nieustannie podnosimy jakość swoich usług medycznych. Od 2015 roku uzyskaliśmy trzy certyfikaty akredytacyjne od Ministra Zdrowia. W wyniku ostatniego przeglądu akredytacyjnego, który miał miejsce w listopadzie 2023 r., osiągnęliśmy 90% możliwej do uzyskania liczby punktów w zakresie standardów akredytacyjnych dla leczenia szpitalnego.

Inwestycje w SPSK im. prof. Adama Grucy CMKP w Otwocku prowadzone są nieprzerwanie od wielu lat, poprawiając zarówno komfort pracy personelu medycznego, jak i podnosząc jakość leczenia. Ze względu na wiek budynków i ich pierwotne przeznaczenie jako sanatorium, konieczne jest ciągłe dostosowywanie konstrukcji, instalacji i pomieszczeń do wymogów nowoczesnego szpitala specjalistycznego.

Prace przebudowy i modernizacji rozpoczęto w 2007 roku. Obejmowały one m.in. Centralną Sterylizatornię, Blok Operacyjny, Oddział Pooperacyjny, Izbę Przyjęć Ostrego Dyżuru oraz Przychodnię Specjalistyczną. Na potrzeby Bloku Operacyjnego Kliniki Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej przebudowany został cały budynek dawnej sali kinowo-teatralnej.

Wyremontowane zostały wszystkie oddziały kliniczne szpitala, wzniesiono nowy budynek, w którym pomieszczenia znalazły: Izba Przyjęć Planowych oraz Zakład Diagnostyki Obrazowej.

Dla Zakładu Diagnostyki Obrazowej zakupiono system rezonansu magnetycznego z niezbędnym wyposażeniem, nowoczesny tomograf komputerowy i cyfrowe aparaty rentgenowskie oraz aparat do wykonywania dwupłaszczyznowych zdjęć sylwetkowych (EOS).

Kolejne ważne inwestycje to budowa nowoczesnego pawilonu Zakładu Rehabilitacji Leczniczej, liczącego 126 łóżek i wielopoziomowego parkingu szpitalnego przeznaczonego dla około 400 samochodów.

Dla zapewnienia komfortu komunikacyjnego na terenie szpitala przebudowano drogi wewnętrzne i miejsca postojowe.

Jedną z ostatnich inwestycji było całkowite zmodernizowanie Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej, wyposażonego w nowoczesny sprzęt i systemy wspierające diagnostykę.

Rozbudowa i modernizacja była możliwa m.in. dzięki projektom współfinansowanymi przez Unię Europejską z Funduszu Rozwoju Regionalnego, a także środkom budżetowym i dotacjom krajowym.

Nieustannie badamy naszą przeszłość i rozwijamy wiedzę o historii Szpitala. Jeśli posiadają Państwo informacje, dokumenty lub zdjęcia związane z naszą placówką, prosimy o kontakt:

Kierownik Archiwum – Anna Wojdasiewicz
E-mail: a.wojdasiewicz@spskgruca.pl

p.o. Kierownika Sekcji ds. organizacyjnych – Anna Kalbarczyk
E-mail: a.kalbarczyk@spskgruca.pl